Ustanowienie nieodpłatnej służebności nie jest już korzystne dla podatnika. Po ostatniej nowelizacji ustawy o podatku od spadków i darowizn, dla potrzeb obliczenia kwoty należnego podatku od ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej jej roczna wartość została ustalona jako 4 proc. wartości rzeczy obciążonej służebnością. Obowiązek powstaje z chwilą ustanowienia prawa.
Jeśli służebność została ustanowiona na czas nieokreślony, podstawą opodatkowania jest 4 proc. wartości obciążonej podatkiem nieruchomości przemnożona przez 10 lat.
W wyniku tej operacji należny podatek wzrośnie do 40 proc. wartości całej nieruchomości, na której służebność ta została ustanowiona.
Służebnością osobistą najczęściej obejmowane są nieruchomości. Jako, że nieruchomości są wartościowe, to podatek do zapłaty z tytułu ustanowienia służebności może wynieść nawet kilka tysięcy złotych. Nie jest to korzystne z perpektywy podatnika.
Jeszcze bardziej paradoksalna sytuacja jest w przypadku służebności na czas określony. Przy ustanowieniu służebności na dłuższy czas, w skrajnych przypadkach wysokość należnego podatku może przewyższać wartość nieruchomości.

Co zrobić, aby uniknąć podatku od spadków i darowizn?
Najlepszym rozwiązaniem jest ustalenie służebności odpłatnej, od której należy doprowadzać podatek od czynności cywilnoprawnych.
Natomiast przy dużych kwotach należy rozważyć wprowadzenie wynagrodzenia (w tym w naturze), co automatycznie wykluczy opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn.