Konieczność spłaty

Składniki te są zwykle różnej wartości. Jeśli określony składnik zostanie przyznany jednemu ze spadkobierców, wówczas zachodzi konieczność spłaty pozostałych spadkobierców.

1/ w masie spadkowej znajduje się nieruchomość zabudowana wartości 100.000zł
2/ jest dwóch spadkobierców dziedziczących w częściach równych
3/zabudowana nieruchomość zostaje przyznana na wyłączną własność spadkobiercy I, z obowiązkiem spłaty spadkobiercy II stosownie do wielkości udziałów, czyli połowy wartości masy spadkowej – 50.000zł.

Spłata stanowi równowartość udziału sched w spadku tych spadkobierców, którzy przy dziale spadku nie otrzymują żadnych przedmiotów.

Zobacz także: Zasady dziedziczenia

Konieczność dopłaty

Podobna okoliczność zachodzi, jeśli w masie jest kilka składników i jest wola spadkobierców, by rozdzielić je między siebie, to zajdzie konieczność dopłat przez spadkobierców, którzy otrzymali przedmioty bardziej wartościowe na rzecz spadkobierców niżej wyposażonych. 

1/ masa spadkowa to samochód seicento wart. 5.000zł, samochód VW Vento wartości 10.000zł i profesjonalny sprzęt fotograficzny wartości 30.000zł; łączna wartość 45.000zł
2/ jest trzech spadkobierców dziedziczących w częściach równych, zatem po 15.000zł
3/ samochód seicento otrzyma spadkobierca I, samochód VW Vento otrzyma spadkobierca II, zaś sprzęt fotograficzny otrzyma spadkobierca III (ponieważ jest z zawodu fotografem)
4/ spadkobierca III zapłaci w formie dopłat spadkobiercy I kwotę 10.000zł, zaś spadkobiercy II – kwotę 5000zł.