Jakie są zasady działu spadku

Umowny dział spadku

Jeśli spadkodawcy są zgodni co do zakresu i szczegółów podziału majątku wchodzącego w skład masy spadku – mogą sporządzić umowę, w której uregulują zasady podziału.

WAŻNE: Umowę muszą zawrzeć wszyscy spadkobiercy!

WAŻNE: Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa musi mieć formę aktu notarialnego.

Umowa nie musi dotyczyć całości spadku, a tylko ograniczyć się do jego części. Jest to przydatne w sytuacjach, w których sporny jest tylko jeden elementów spadku, co do pozostały natomiast istnieje zgoda spadkobierców.

Porównaj: Jak sporządzić umowę o dział spadku.

Sądowy dział spadku

Każdy spadkobierca może złożyć do sądu wniosek o dział spadku. Jest to często konieczne, w sytuacji w której brak jest zgody spadkobierców, co do tego do kogo mają należeć poszczególne przedmioty spadku.

Sąd na wniosek spadkobiercy dokona rozdzielenia przedmiotów i praw należących do spadku. Sąd nie jest jednak związany wnioskiem – i może dokonać rozporządzenia w sposób jaki uzna za właściwy, biorąc pod uwagę:

• stan majątkowy spadkodawców,
• miejsce ich zamieszkania,
• wzajemne stosunki między spadkodawcami,
• charakter przedmiotów należących do spadku.

W jaki sposób można dokonać podziału ?

Możliwe są co do zasady trzy konfiguracje, które mogą być wykorzystywane niezależnie do różnych przedmiotów należących do spadku.

• Przyznanie przedmiotu na własność jednemu ze spadkobierców. Jeśli wartość przedmiotu mieście się w schedzie spadkowej – wówczas nie ma potrzeby spłacania pozostałych spadkobierców. Jeśli jednak sam przedmiot, lub suma przedmiotów przydzielonych jednemu ze spadkobierców przekracza wartość schedy – konieczne będzie „spłacenie” pozostałych uprawnionych.
• Fizyczny podział przedmiotu.
  • Jeśli jest to możliwe, sąd, lub strony w umowie , mogą zdecydować o fizycznym dziale przedmiotu:
  • • Przedmiotów oznaczonych co do gatunku (np. zboże, węgiel, drewno)- w zasadzie bez ograniczeń
  • • Przedmiotów oznaczonych co do tożsamości (dom, działka ) – o ile jest to możliwe (np. dopuszczalne planem zagospodarowania terenu.)
  • • podział rzeczy jest niemożliwy, jeśli jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, lub po prostu zdrowym rozsądkiem (nie można np. przepiłować samochodu.)
  • W ramach podziału nieruchomości budynkowej – można dokonać wydzielenie oddzielnej własności lokalu (np. piętra w domu jednorodzinnym)- o ile jest to zgodne z prawem budowlanym.
• Sprzedaż i podział kwoty uzyskanej ze sprzedaży.
  • Sąd może orzec o sprzedaży danego przedmiotu , dzieląc kwotę uzyskaną ze sprzedaży pomiędzy spadkobierców- proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów.
  • Zdarza się to w sytuacjach, kiedy nie ma podstaw (lub możliwości- np. spadkobierca jest niewypłacalny) do przekazania przedmiotu na własność jednemu ze spadkobierców, lub do podzielenia fizycznego rzeczy.